Archwium > Numer 567 (11/2020) > Orientacje > ODSŁONIĆ ŚWIĘTOŚĆ

ODSŁONIĆ ŚWIĘTOŚĆ
Ukryte życie, reżyseria: Terrence Malick, Niemcy/USA 2019, dystrybucja: Imperial-Cinepix, dostępny na: player.pl, vod.pl

Magdalena Wojtaś

Czy człowiek ma prawo skazać się na śmierć? Za prawdę? – pyta bohater najnowszego dzieła Terrence’a Malicka Ukryte życie. O filmie mówi się, że jest ukoronowaniem duchowych poszukiwań reżysera. Sam Malick nie wypowiada się na temat swojej pracy. W Ukrytym życiu bierze na warsztat historię męczennika drugiej wojny światowej, który oddał życie właśnie za prawdę. I czyni z niej antytezę Milczenia Martina Scorsesego. Gdy bowiem bohaterowie Milczenia, uciekający przed prześladowaniami w Japonii i zmuszani do wyrzeczenia się wiary, mówią: Bóg nie dba o słowa, tylko o to, co masz w sercu, Franz Jägerstätter odpowiada: Nie mogę zrobić czegoś, co uważam za złe. Nie mogę postąpić wbrew własnemu sumieniu. Chcę ocalić życie, ale nie dzięki kłamstwu.

Sumienie

Franz Jägerstätter był rolnikiem mieszkającym w austriackiej wiosce Sankt Radegund. Jego życie nie było idealne. W młodości przechodził burzliwy okres, miał nieślubną córkę. Z czasem jednak się ustatkował. Przejął gospodarstwo ojczyma, ożenił się, a pod wpływem pobożnej żony zaczął chodzić częściej na mszę, czytać Pismo Święte, został kościelnym i wstąpił do III Zakonu św. Franciszka. Jako jedyny w swojej wsi był przeciwny przyłączeniu Austrii do Niemiec i nie chciał przyjąć pieniędzy pochodzących z nazistowskiego programu wspierającego rodziny. Po Anschlussie odbył jednak obowiązkową służbę wojskową. Dowiedział się wtedy o eutanazjach przeprowadzanych przez nazistów na osobach psychicznie chorych oraz o prześladowaniu Kościoła. Kiedy więc dostał powołanie do czynnej służby po raz drugi, zdecydował się jej nie podejmować. Złożenie przysięgi wierności Hitlerowi, wstąpienie do Wehrmachtu i walkę w szeregach nazistowskiej armii uważał za sprzeczne ze swoim sumieniem. Sąd wojenny skazał go za to na karę śmierci przez ścięcie gilotyną. W jego postanowieniu utwierdzała go niezachwiana wiara oraz miłość do żony Fani i dzieci.

Wielokrotnie w filmie bohater jest namawiany do tego, by zmienił zdanie i podjął służbę – proszą go o to najbliżsi, mieszkańcy wioski, urzędnicy, a nawet księża. Zgodnie mówią: Nie zmienisz świata. Jest silniejszy. To nic nie da. Świat będzie taki jak dawniej. Czy myślisz, że ktoś wie, co tu się dzieje? Że kogoś to obchodzi? Co możemy zrobić my, mali i nieważni?

Niebo na ziemi

Mówi się o Malicku, że jest teologiem natury, bo nikt tak jak on nie potrafi opowiadać o Bogu, pokazując piękno stworzonego przez Niego świata, piękno natury. I rzeczywiście, Ukryte życie zachwyca ujęciami tak bardzo, że właściwie wystarczyłoby tylko patrzeć. Aż szkoda, że film trafił u nas od razu na serwisy streamingowe i nie można go zobaczyć w kinie na wielkim ekranie. Bohaterowie żyją w niebie na ziemi. Potwierdzają to pierwsze słowa filmu: Jak proste było wtedy nasze życie. Wydawało się, że zło nie dotrze do naszej krainy. Żyliśmy nad chmurami. Patrząc na malownicze zdjęcia, łatwo uwierzyć, że rzeczywiście takie miejsce nie może zostać skażone złem. Wojna jednak nie ma względu na granice i trafia również do tej małej austriackiej wioski. Nie w postaci walk ani maszerujących wojsk, ale w postaci propagandy, która zatruwa myśli ludzi o innych, o obcych, którzy chcą przejąć ich pracę, życie, ojczyznę. Zderzenie surowego piękna tego świata ze świadomością niszczycielskiej siły ludzkiego zła wywiera głębokie wrażenie. Ma to też drugi, bardziej dosłowny wymiar. Kiedy Franz trafia do więzienia za odmowę wstąpienia do Wehrmachtu, zestawienie przestrzeni pól i gór z ciasnotą celi i ograniczonym murami spacerniakiem przyprawia o klaustrofobię.

(...)

Dostęp do treści serwisu jest płatny.


Aby wyświetlić pełny tekst musisz być zalogowany
oraz posiadać wykupiony dostęp do tego numeru.


Magdalena Wojtaś - absolwentka filologii polskiej i germańskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Mieszka w Poznaniu. (wszystkie teksty tego autora)

     


zobacz także

PRZYJEMNOŚĆ JAZDY

W CIENIU KONFLIKTU

OCALIĆ POEZJĘ

OBECNOŚĆ NIEOBECNOŚCI

FILM O ŻYCIU


komentarze



Facebook